null
Kore-aan-‘t-woord: De feestdag Chuseok

Kore-aan-‘t-woord: De feestdag Chuseok

Hoe vaak lezen we over niet-westerse tradities vanuit een westers perspectief? Voor dit artikel is bewust gekozen om een Koreaan de hedendaagse viering van Chuseok te laten beschrijven.
Geen opsomming van Wikipediafeitjes die je zogenaamd wijzer maken over een feestdag die je niets zegt; in dit artikel lees je over Chuseok vanuit persoonlijke ervaringen van iemand die het daadwerkelijk heeft gevierd, jaar in jaar uit.
Chuseok is net voorbij (1 oktober). De Koreaan aan het woord is geboren en getogen in Zuid-Korea. Mijn enige invloed op dit artikel is de vertaling en chronologie van de gegeven zinnen.


Kore-aan-'t-woord:
"Het eerste wat ik wil zeggen, is dat de 명절 (mjong-djol; Koreaanse traditionele feestdagen waarop de families samen komen) voor de meeste mensen beginnen met een bezoek aan de familie van vaders kant – wanneer we naar mijn moeders familiehuis gingen, was het al etenstijd.

Als kind sliep ik de dag voor Chuseok (추석, Nederlandse uitspraak: tsjoe-sok) altijd bij mijn oma. Daar maakten de vrouwen – allemaal getrouwd – het eten voor de volgende dag. Ze begonnen al een dag van tevoren met koken, omdat er zo veel eten nodig is voor de voorouderrituelen op de dag van Chuseok.
Het was normaal dat de mannen tv keken terwijl alle vrouwen het rituele voedsel voorbereidden. Zelf had ik daar als kind natuurlijk nog geen ideeën over en speelde met mijn nichtje of keek naar animaties op de nu prehistorische videobanden. Mijn oma gaf mij snacks en stukjes van de Chuseok 전 (djon; Koreaanse pannenkoeken zoals in de thumbnail van dit artikel) die de vrouwen aan het maken waren. Daar klaagde ik zeker niet over!
Het was ook leuk om te zien hoe de vrouwen 송편 (soong-pjon; een rijstcake die speciaal voor Chuseok gemaakt wordt) maakten. Het zag eruit alsof er met klei gespeeld werd. Er werd gezegd dat als je mooie 송편 maakt, je ook een mooie man krijgt, of een mooi kind.
Mijn oma’s 식혜 (siek-hjè; Koreaanse zoete rijstdrank – niet alcoholisch) was ook iets om naar uit te kijken. Ik kreeg ook altijd een beetje geld. Dat onderdeel van Chuseok begon ik leuker en leuker te vinden naarmate ik ouder werd. Ik was ook nog eens de jongste van de hele familie, dus iedereen vond mij schattig en leuk. Dat nam dan weer af naarmate ik ouder werd.

songpyeonsighye.png
Links: 송편 (soong-pjon), een rijstcake die speciaal voor Chuseok gemaakt wordt.
Rechts: 식혜 (siek-hjè), Koreaanse zoete rijstdrank – niet alcoholisch.

De volgende dag, Chuseok zelf, waren de vrouwen klaar met het maken van al het eten om de voorouderrituelen mee uit te voeren. Mijn familie deed niet mee aan de voorouderrituelen omdat onze familie christelijk was. Het is normaal in Korea dat de ene helft van de familie de voorouderrituelen uitvoert terwijl de andere, christelijke helft, niet meedoet – wat natuurlijk voor spanning kan zorgen. Na de voorouderrituelen wordt er wel gewoon samen gegeten. Nou ja, samen…
Één grootvader, één grootmoeder, de vaders en de kleinkinderen aten allemaal samen, maar de moeders aten allemaal apart, aan een kleinere tafel. Ze aten ook nog eens later dan de rest.

We kwamen allemaal samen om 윷놀이 (joen-no-ri; zeer oud spel dat families tijdens traditionele Koreaanse feestdagen spelen) te spelen. In dit spel moeten verschillende teams vier speelstenen door een parcours leiden door het gooien van een Koreaanse versie van dobbelstenen: vier stokken. Ja, stokken zijn dobbelstenen. De stokken zijn enigszins plat en hebben dus twee zijdes. Elke stok heeft door die twee zijdes twee mogelijke uitkomsten na het werpen van de stokken; de combinatie van de stokzijdes van alle vier de stokken bepalen hoe ver je vooruit mag met je stenen. Dat is in ieder geval een samenvatting van het spel.
In mijn familie bestonden de verschillende teams uit de verschillende families en werd er met geld gegokt op de uitkomsten van het spel. In mijn ogen was dit de enige tijd die we echt met de hele familie tegelijk doorbrachten. De rest van de tijd was ik vooral bezig met eten en spelen met mijn nichtje.
Op een gegeven begonnen we voor Chuseok af te spreken in mijn ooms huis. Hij verhuisde van mijn oma’s huis naar een groter, eigen huis, in plaats van naar het huis van mijn opa – dat was het moment waarop we stopten met het spelen van 윷놀이 (joen-no-ri).

yotnori.png
윷놀이 (joen-no-ri): Zeer oud spel dat families tijdens traditionele Koreaanse feestdagen spelen.

Tijdens elke Chuseok ging ik naar mijn moeders familiehuis na afscheid te hebben genomen van mijn vaders kant van de familie. Ik had geluk dat mijn moeders familie niet ver weg woonde van mijn vaders familie. Toen ik jong was, stond er namelijk heel veel file tijdens de 명절 (mjong-djol). Tegenwoordig is het nog steeds druk, maar niet zo druk als het vroeger was.
Korea kent meer bewoners dan toen ik klein was en toch zijn er nu minder familiebezoeken dan in die tijd.
Ik dacht er niet bij na als kind, maar het was oneerlijk dat het bezoek aan mijn moeders kant van de familie duidelijk korter was en dat bij binnenkomst de tafel altijd al gedekt was.

Terwijl ik opgroeide gebeurden er meerdere dingen die de sfeer aan mijn vaders kant van de familie verpestten. Daardoor kwam niet iedereen meer samen zoals vroeger, niet iedereen kwam meer opdagen. Dit betekende dat de vrouwen geen eten voor de voorouderrituelen van Chuseok meer hoefden te maken. Er was immers geen groot, traditioneel feest meer.
Voortaan gingen we in de vroege Chuseok ochtend naar mijn vaders familie om na het ontbijt snel weg te gaan, naar mijn moeders familie.
Het speciale Chuseok voedsel werd met de jaren meer en meer gekocht, in plaats van dat we het thuis zelf maakten.

Nu ik ouder ben is het niet meer zo dat de vrouwen al het werk doen tijdens Chuseok. De nieuwe generatie vrouwen, mijn generatie vrouwen, zijn anders. In mijn familie zie ik mijn neven nu meer werk doen op Chuseok dan mijn nichtjes. De mannen helpen nu zelfs mee met het maken van het eten bij de familie van hun vrouwen.
Chuseok, zoals toen ik jong was, was heel normaal toentertijd. Ik weet niet wat het nieuwe gemiddelde is, maar ik denk wel dat de huidige situatie in mijn familie tijdens Chuseok nu normaal is. Desondanks denk ik zeker dat er nog veel families zijn die het vieren zoals vroeger. Het is een kwestie van nieuwe generaties die meer gelijkheid willen.

Wat bijna alle jonge Koreanen nog steeds vervelend vinden aan dit soort feestdagen, dus niet alleen de vrouwen, is het gezeur van sommige familieleden. Voornamelijk oudere familieleden zetten constant druk op je met altijd dezelfde vragen: “Heb je een vriendje/vriendinnetje? Wanneer ga je trouwen? Studeer je wel goed, ga je wel genoeg geld verdienen?”

Tenslotte laat ik graag nog een meme zien die alle jonge Koreanen begrijpen. Grappen vertalen misschien niet goed, het is toch leuk om te laten zien:

chuseokmeme.jpg

De tekst betekent:
De foto die de liefde van een duizend jaren bekoelt wanneer je hem aan je vriendin laat zien.

Als de vriendin deze foto ziet, zal ze wegrennen, omdat ze weet dat ze dit elk jaar moet gaan maken."